贻诸弟砥石命

昔xī岁suì吾wú行háng吴wú江jiāng上shàng，得dé亭tíng长cháng所suǒ贻yí剑jiàn，心xīn知zhī其qí不bù莽mǎng卤lǔ，匣xiá藏cáng爱ài重zhòng，未wèi曾zēng亵xiè视shì。今jīn年nián秋qiū在zài秦qín，无wú何hé发fā开kāi，见jiàn惨cǎn翳yì积jī蚀shí，仅jǐn成chéng死sǐ铁tiě。意yì惭cán身shēn将jiāng利lì器qì，而ér使shǐ其qí不bù光guāng明míng之zhī若ruò此cǐ，常cháng缄jiān求淬cuì磨mó之zhī心xīn于yú胸xiōng中zhōng。数shù月yuè后hòu，因yīn过guò岐qí山shān下xià，得dé片piàn石shí如rú绿lǜ水shuǐ色sè，长cháng不bù满mǎn尺chǐ，阔kuò厚hòu半bàn之zhī，试shì以yǐ手shǒu磨mó，理lǐ甚shèn腻nì，文wén甚shèn密mì。吾wú意yì其qí异yì石shí，遂suì携xié入rù城chéng，问wèn于yú切qiē磋cuō工gōng。工gōng以yǐ为wéi可kě为wéi砥dǐ，吾wú遂suì取qǔ剑jiàn发fā之zhī。初chū数shù日rì，浮fú埃āi薄báo落là，未wèi见jiàn快kuài意yì。意yì工gōng者zhě相xiāng绐dài，复fù就jiù问wèn之zhī。工gōng曰yuē：「此cǐ石shí至zhì细xì，故gù不bù能néng速sù利lì坚jiān铁tiě，但dàn积jī渐jiàn发fā之zhī，未wèi一yī月yuè，当dāng见jiàn真zhēn貌mào。」 归guī如rú其qí言yán，果guǒ睹dǔ变biàn化huà。苍cāng惨cǎn剥bāo落là，若ruò青qīng蛇shé退tuì鳞lín，光guāng劲jìn一yī水shuǐ，泳yǒng涵hán星xīng斗dǒu。持chí之zhī切qiē金jīn钱qián三sān十shí枚méi，皆jiē无wú声shēng而ér断duàn，愈yù始shǐ得dé之zhī利lì数shù十shí百bǎi倍bèi。吾wú因yīn叹tàn以yǐ为wéi金jīn刚gāng首shǒu五wǔ材cái，及jí为wéi工gōng人rén铸zhù为wéi器qì，复fù得dé首shǒu出chū利lì物wù，以yǐ刚gāng质zhì铓máng利lì。苟gǒu暂zàn不bù砥dǐ砺lì，尚shàng与yǔ铁tiě无wú以yǐ异yì，况kuàng质zhì柔róu铓máng钝dùn，而ér又yòu不bù能néng砥dǐ砺lì，当dāng化huà为wéi粪fèn土tǔ耳ěr，又yòu安ān得dé与yǔ死sǐ铁tiě伦lún齿chǐ耶yé！以yǐ此cǐ益yì知zhī人rén之zhī生shēng于yú代dài，苟gǒu不bù病bìng盲máng聋lóng喑yīn哑yǎ，则zé五wǔ常cháng之zhī性xìng全quán，性xìng全quán则zé豺chái狼láng燕yàn雀què亦yì云yún异yì矣yǐ。而ér或huò公gōng然rán忘wàng弃qì砺lì名míng砥dǐ行háng之zhī道dào，反fǎn用yòng狂kuáng言yán放fàng情qíng为wéi事shì，蒙mēng蒙mēng外wài埃āi，积jī成chéng垢gòu恶è。日rì不bù觉jué寤wù，以yǐ至zhì于yú戕qiāng正zhèng性xìng，贼zéi天tiān理lǐ。生shēng前qián为wéi造zào化huà剩shèng物wù，殁mò复fù与yǔ灰huī土tǔ俱jù委wěi。此cǐ岂qǐ不bù为wéi辜gū负fù日rì月yuè之zhī光guāng景jǐng耶yé！

吾wú常cháng睹dǔ汝rǔ辈bèi趋qū向xiàng，尔ěr诚chéng全quán得dé天tiān性xìng者zhě。况kuàng夙sù能néng承chéng顺shùn严yán训xùn，皆jiē解jiě甘gān心xīn服fú食shí古gǔ圣shèng人rén道dào，知zhī其qí必bì非fēi雕diāo缺quē道dào义yì，自zì埋mái于yú偷tōu薄báo之zhī伦lún者zhě。然rán吾wú自zì千qiān名míng在zài京jīng城chéng，兔tù魄pò已yǐ十shí九晦huì矣yǐ。知zhī尔ěr辈bèi惧jù旨zhǐ甘gān不bù继jì，困kùn于yú薪xīn粟sù，日rì丐gài于yú他tā人rén之zhī门mén。吾wú闻wén此cǐ，益yì悲bēi此cǐ身shēn使shǐ尔ěr辈bèi承chéng顺shùn供gōng养yǎng至zhì此cǐ，亦yì益yì忧yōu尔ěr辈bèi为wéi穷qióng窭jù而ér斯sī须xū忘wàng其qí节jié，为wéi苟gǒu得dé眩xuàn惑huò而ér容róng易yì徇xùn于yú人rén，为wéi投tóu刺cì牵qiān役yì而ér造zào次cì惰duò其qí业yè。日rì夜yè忆yì念niàn，心xīn力lì全quán耗hào。且qiě欲yù书shū此cǐ为wéi戒jiè，又yòu虑lǜ尔ěr辈bèi年nián未wèi甚shèn长cháng成chéng，不bù深shēn谕yù解jiě。今jīn会huì鄂è骑qí归guī去qù，窴tián置zhì石shí于yú书shū函hán中zhōng，乃nǎi笔bǐ用yòng砥dǐ之zhī功gōng，以yǐ寓yù往wǎng意yì。欲yù尔ěr辈bèi定dìng持chí刚gāng质zhì，昼zhòu夜yè淬cuì砺lì，使shǐ尘chén埃āi不bù得dé间jiān发fā而ér入rù。为wéi吾wú守shǒu固gù穷qióng之zhī节jié，慎shèn临lín财cái之zhī苟gǒu，积jī习xí肄yì之zhī业yè，上shàng不bù贻yí庭tíng闱wéi忧yōu，次cì不bù贻yí手shǒu足zú病bìng，下xià不bù贻yí心xīn意yì愧kuì。欲yù三sān者zhě不bù贻yí，只zhī在zài尔ěr砥dǐ之zhī而ér已yǐ，不bù关guān他tā人rén。若ruò砥dǐ之zhī不bù已yǐ，则zé向xiàng之zhī所suǒ谓wèi切qiē金jīn涵hán星xīng之zhī用yòng，又yòu甚shèn琐suǒ屑xiè，安ān足zú以yǐ谕yù之zhī，然rán吾wú固gù欲yù尔ěr辈bèi常cháng置zhì砥dǐ于yú左zuǒ右yòu，造zào次cì颠diān沛pèi，必bì于yú是shì思sī之zhī，亦yì古gǔ人rén韦wéi弦xián铭míng座zuò之zhī义yì也yě。因yīn书shū为wéi砥dǐ石shí命mìng，以yǐ勖xù尔ěr辈bèi，兼jiān刻kè辞cí于yú其qí侧cè曰yuē：

剑jiàn之zhī锷è，砥dǐ之zhī而ér光guāng；人rén之zhī名míng，砥dǐ之zhī而ér扬yáng。砥dǐ乎hū砥dǐ乎hū，为wéi吾wú之zhī师shī乎hū！仲zhòng兮xī季jì兮xī，无wú坠zhuì吾wú命mìng乎hū！