文赋

余yú每měi观guān才cái士shì之zhī所suǒ作zuò，窃qiè有yǒu以yǐ得dé其qí用yòng心xīn。夫fū放fàng言yán遣qiǎn辞cí，良liáng多duō变biàn矣yǐ，妍yán蚩chī好hǎo恶è，可kě得dé而ér言yán。每měi自zì属shǔ文wén，尤yóu见jiàn其qí情qíng，恒héng患huàn意yì不bù称chēng物wù，文wén不bù逮dài意yì，盖gài非fēi知zhī之zhī难nán，能néng之zhī难nán也yě。故gù作zuò文wén赋fù，以yǐ述shù先xiān士shì之zhī盛shèng藻zǎo，因yīn论lùn作zuò文wén之zhī利lì害hài所suǒ由yóu，佗tuó日rì殆dài可kě谓wèi曲qū尽jìn其qí妙miào。至zhì于yú操cāo斧fǔ伐fá柯kē，虽suī取qǔ则zé不bù远yuǎn，若ruò夫fū随suí手shǒu之zhī变biàn，良liáng难nán以yǐ辞cí逮dài，盖gài所suǒ能néng言yán者zhě，具jù于yú此cǐ云yún。

伫zhù中zhōng区qū以yǐ玄xuán览lǎn，颐yí情qíng志zhì于yú典diǎn坟fén。遵zūn四sì时shí以yǐ叹tàn逝shì，瞻zhān万wàn物wù而ér思sī纷fēn。悲bēi落là叶yè于yú劲jìn秋qiū，喜xǐ柔róu条tiáo于yú芳fāng春chūn，心xīn懔lǐn懔lǐn以yǐ怀huái霜shuāng，志zhì眇miǎo眇miǎo而ér临lín云yún。咏yǒng世shì德dé之zhī骏jùn烈liè，诵sòng先xiān人rén之zhī清qīng芬fēn。游yóu文wén章zhāng之zhī林lín府fǔ，嘉jiā丽lì藻zǎo之zhī彬bīn彬bīn。慨kǎi投tóu篇piān而ér援yuán笔bǐ，聊liáo宣xuān之zhī乎hū斯sī文wén。

其qí始shǐ也yě，皆jiē收shōu视shì反fǎn听tīng，耽dān思sī傍bàng讯xùn，精jīng骛wù八bā极jí，心xīn游yóu万wàn仞rèn。其qí致zhì也yě，情qíng曈tóng昽lóng而ér弥mí鲜xiān，物wù昭zhāo晰xī而ér互hù进jìn。倾qīng群qún言yán之zhī沥lì液yè，漱shù六liù艺yì之zhī芳fāng润rùn。浮fú天tiān渊yuān以yǐ安ān流，濯zhuó下xià泉quán而ér潜qián浸jìn。于yú是shì沈shěn辞cí怫fú悦yuè，若ruò游yóu鱼yú衔xián钩gōu，而ér出chū重zhòng渊yuān之zhī深shēn；浮fú藻zǎo联lián翩piān，若ruò翰hàn鸟niǎo缨yīng缴jiǎo，而ér坠zhuì曾zēng云yún之zhī峻jùn。收shōu百bǎi世shì之zhī阙quē文wén，采cǎi千qiān载zǎi之zhī遗yí韵yùn。谢xiè朝zhāo华huá于yú已yǐ披pī，启qǐ夕xī秀xiù于yú未wèi振zhèn。观guān古gǔ今jīn于yú须xū臾yú，抚fǔ四sì海hǎi于yú一yī瞬shùn。

然rán后hòu选xuǎn义yì按àn部bù，考kǎo辞cí就jiù班bān。抱bào暑shǔ者zhě咸xián叩kòu，怀huái响xiǎng者zhě毕bì弹dàn。或huò因yīn枝zhī以yǐ振zhèn叶yè，或huò沿yán波bō而ér讨tǎo源yuán。或huò本běn隐yǐn以yǐ之zhī显xiǎn，或huò求易yì而ér得dé难nán。或huò虎hǔ变biàn而ér兽shòu扰rǎo，或huò龙lóng见jiàn而ér鸟niǎo澜lán。或huò妥tuǒ帖tiè而ér易yì施shī，或huò岨jū峿wú而ér不bù安ān。罊qì澄chéng心xīn以yǐ凝níng思sī，眇miǎo众zhòng虑lǜ而ér为wéi言yán。笼lóng天tiān地dì于yú形xíng内nèi，挫cuò万wàn物wù于yú笔bǐ端duān。始shǐ踯zhí躅zhú于yú燥zào吻wěn，终zhōng流离lí于yú濡rú翰hàn。理lǐ扶fú质zhì以yǐ立lì干gān，文wén垂chuí条tiáo而ér结jié繁fán。信xìn情qíng貌mào之zhī不bù差chà，故gù每měi变biàn而ér在zài颜yán。思sī涉shè乐lè其qí必bì笑xiào，方fāng言yán哀āi而ér已yǐ叹tàn。或huò操cāo觚gū以yǐ率shuài尔ěr，或huò含hán毫háo而ér邈miǎo然rán。

伊yī兹zī事shì之zhī可kě乐lè，固gù圣shèng贤xián之zhī所suǒ钦qīn。课kè虚xū无wú以yǐ责zé有yǒu，叩kòu寂jì寞mò而ér求音yīn。函hán绵mián邈miǎo于yú尺chǐ素sù，吐tǔ滂pāng沛pèi乎hū寸cùn心xīn。言yán恢huī之zhī而ér弥mí广guǎng，思sī按àn之zhī而ér逾yú深shēn。播bō芳fāng蕤ruí之zhī馥fù馥fù，发fā青qīng条tiáo之zhī森sēn森sēn。粲càn风fēng飞fēi而ér猋biāo竖shù，郁yù云yún起qǐ乎hū翰hàn林lín。

体tǐ有yǒu万wàn殊shū，物wù无wú一yī量liáng。纷fēn纭yún挥huī霍huò，形xíng难nán为wéi状zhuàng。辞cí程chéng才cái以yǐ效xiào伎jì，意yì司sī契qì而ér为wéi匠jiàng。在zài有yǒu无wú而ér黾mǐn勉miǎn，当dāng浅qiǎn深shēn而ér不bù让ràng。虽suī离lí方fāng而ér遁dùn员yuán，期qī穷qióng形xíng而ér尽jìn相xiāng。故gù夫fū夸kuā目mù者zhě尚shàng奢shē，惬qiè心xīn者zhě贵guì当dāng。言yán穷qióng者zhě无wú隘ài，论lùn达dá者zhě唯wéi旷kuàng。

诗shī缘yuán情qíng而ér绮qǐ靡mí，赋fù体tǐ物wù而ér浏亮liàng。碑bēi披pī文wén以yǐ相xiāng质zhì，诔lěi缠chán绵mián而ér凄qī怆chuàng。铭míng博bó约yuē而ér温wēn润rùn，箴zhēn顿dùn挫cuò而ér清qīng壮zhuàng。颂sòng优yōu游yóu以yǐ彬bīn蔚wèi，论lùn精jīng微wēi而ér朗lǎng畅chàng。奏zòu平píng彻chè以yǐ闲xián雅yǎ，说shuō炜wěi晔yè而ér谲jué诳kuáng。虽suī区qū分fēn之zhī在zài兹zī，亦yì禁jīn邪xié而ér制zhì放fàng。要yào辞cí达dá而ér理lǐ举jǔ，故gù无wú取qǔ乎hū冗rǒng长cháng。

其qí为wéi物wù也yě多duō姿zī，其qí为wéi体tǐ也yě屡迁qiān。其qí会huì意yì也yě尚shàng巧qiǎo，其qí遣qiǎn言yán也yě贵guì妍yán。暨jì音yīn声shēng之zhī迭dié代dài，若ruò五wǔ色sè之zhī相xiāng宣xuān。虽suī逝shì止zhǐ之zhī无wú常cháng，固gù崎qí锜qí而ér难nán便biàn。苟gǒu达dá变biàn而ér识shí次cì，犹yóu开kāi流以yǐ纳nà泉quán。如rú失shī机jī而ér后hòu会huì，恒héng操cāo末mò以yǐ续xù颠diān。谬miù玄xuán黄huáng之zhī袟zhì叙xù，故gù淟tiǎn涊niǎn而ér不bù鲜xiān。

或huò仰yǎng逼bī于yú先xiān条tiáo，或huò俯fǔ侵qīn于yú后hòu章zhāng。或huò辞cí害hài而ér理lǐ比bǐ，或huò言yán顺shùn而ér义yì妨fáng。离lí之zhī则zé双shuāng美měi，合hé之zhī则zé两liǎng伤shāng。考kǎo殿diàn最zuì于yú锱zī铢zhū，定dìng去qù留于yú毫háo芒máng。苟gǒu铨quán衡héng之zhī所suǒ裁cái，固gù应yīng绳shéng其qí必bì当dāng。或huò文wén繁fán理lǐ富fù，而ér意yì不bù指zhǐ适shì。极jí无wú两liǎng致zhì，尽jìn不bù可kě益yì。立lì片piàn言yán而ér居jū要yào，乃nǎi一yī篇piān之zhī警jǐng策cè。虽suī众zhòng辞cí之zhī有yǒu条tiáo，必bì待dài兹zī而ér效xiào绩jì。亮liàng功gōng多duō而ér累léi寡guǎ，故gù取qǔ足zú而ér不bù易yì。

或huò藻zǎo思sī绮qǐ合hé，清qīng丽lì千qiān眠mián。炳bǐng若ruò缛rù绣xiù，凄qī若ruò繁fán弦xián。必bì所suǒ拟nǐ之zhī不bù殊shū，乃nǎi暗àn合hé乎hū曩nǎng篇piān。虽suī杼zhù轴zhóu于yú予yú怀huái，怵chù佗tuó人rén之zhī我wǒ先xiān。苟gǒu伤shāng廉lián而ér愆qiān义yì，亦yì虽suī爱ài而ér必bì捐juān。

或huò苕tiáo发fā颖yǐng竖shù，离lí众zhòng绝jué致zhì。形xíng不bù可kě逐zhú，响xiǎng难nán为wéi系xì。块kuài孤gū立lì而ér特tè峙zhì，非fēi常cháng音yīn之zhī所suǒ纬wěi。心xīn牢láo落là而ér无wú偶ǒu，意yì徘pái徊huái而ér不bù能néng揥tì。石shí韫yùn玉yù而ér山shān辉huī，水shuǐ怀huái珠zhū而ér川chuān媚mèi。彼bǐ榛zhēn楛kǔ之zhī勿wù剪jiǎn，亦yì蒙mēng荣róng于yú集jí翠cuì。缀zhuì下xià里lǐ于yú白bái雪xuě，吾wú亦yì济jì夫fū所suǒ伟wěi。

或huò托tuō言yán于yú短duǎn韵yùn，对duì穷qióng迹jì而ér孤gū兴xīng。俯fǔ寂jì寞mò而ér无wú友yǒu，仰yǎng寥liáo廓kuò而ér莫mò承chéng。譬pì偏piān弦xián之zhī独dú张zhāng，含hán清qīng唱chàng而ér靡mí应yīng。或huò寄jì辞cí于yú瘁cuì音yīn，徒tú靡mí言yán而ér弗fú华huá。混hùn妍yán蚩chī而ér成chéng体tǐ，累léi良liáng质zhì而ér为wéi瑕xiá。象xiàng下xià管guǎn之zhī偏piān疾jí，故gù虽suī应yīng而ér不bù和hé。或huò遗yí理lǐ以yǐ存cún异yì，徒tú寻xún虚xū以yǐ逐zhú微wēi。言yán寡guǎ情qíng而ér鲜xiān爱ài，辞cí浮fú漂piāo而ér不bù归guī。犹yóu弦xián么mó而ér徽huī急jí，故gù虽suī和hé而ér不bù悲bēi。或huò奔bēn放fàng以yǐ谐xié合hé，务wù嘈cáo囋zá而ér妖yāo冶yě。徒tú悦yuè目mù而ér偶ǒu俗sú，固gù高gāo声shēng而ér曲qū下xià。寤wù防fáng露lòu与yǔ桑sāng间jiān，又yòu虽suī悲bēi而ér不bù雅yǎ。或huò清qīng虚xū以yǐ婉wǎn约yuē，每měi除chú烦fán而ér去qù滥làn。阙quē大dà羹gēng之zhī遗yí味wèi，同tóng朱zhū弦xián之zhī清qīng汜sì。虽suī一yī唱chàng而ér三sān叹tàn，固gù既jì雅yǎ而ér不bù艳yàn。

若ruò夫fū丰fēng约yuē之zhī裁cái，俯fǔ仰yǎng之zhī形xíng。因yīn宜yí适shì变biàn，曲qū有yǒu微wēi情qíng。或huò言yán拙zhuō而ér喻yù巧qiǎo，或huò理lǐ朴pǔ而ér辞cí轻qīng。或huò袭xí故gù而ér弥mí新xīn，或huò沿yán浊zhuó而ér更gēng清qīng。或huò览lǎn之zhī而ér必bì察chá，或huò研yán之zhī而ér后hòu精jīng。譬pì犹yóu舞wǔ者zhě赴fù节jié以yǐ投tóu袂mèi，歌gē者zhě应yīng弦xián而ér遣qiǎn声shēng。是shì盖gài轮lún扁biǎn所suǒ不bù得dé言yán，故gù亦yì非fēi华huá说shuō之zhī所suǒ能néng精jīng。

普pǔ辞cí条tiáo与yǔ文wén律lǜ，良liáng余yú膺yīng之zhī所suǒ服fú。练liàn世shì情qíng之zhī常cháng尤yóu，识shí前qián修之zhī所suǒ淑shū。虽suī浚jùn发fā于yú巧qiǎo心xīn，或huò受shòu㰞于yú拙zhuō目mù。彼bǐ琼qióng敷fū与yǔ玉yù藻zǎo，若ruò中zhōng原yuán之zhī有yǒu菽shū。同tóng橐tuó龠yuè之zhī罔wǎng穷qióng，与yǔ天tiān地dì乎hū并bìng育yù。虽suī纷fēn蔼ǎi于yú此cǐ世shì，嗟jiē不bù盈yíng于yú予yú掬jū。患huàn挈qiè瓶píng之zhī屡空kōng，病bìng昌chāng言yán之zhī难nán属shǔ。故gù踸chěn踔chuō于yú短duǎn垣yuán，放fàng庸yōng音yīn以yǐ足zú曲qū。恒héng遗yí恨hèn以yǐ终zhōng篇piān，岂qǐ怀huái盈yíng而ér自zì足zú。惧jù蒙mēng尘chén于yú叩kòu缶fǒu，顾gù取qǔ笑xiào乎hū鸣míng玉yù。

若ruò夫fū应yīng感gǎn之zhī会huì，通tōng塞sāi之zhī纪jì。来lái不bù可kě遏è，去qù不bù可kě止zhǐ。藏cáng若ruò景jǐng灭miè，行háng犹yóu响xiǎng起qǐ。方fāng天tiān机jī之zhī骏jùn利lì，夫fū何hé纷fēn而ér不bù理lǐ。思sī风fēng发fā于yú胸xiōng臆yì，言yán泉quán流于yú唇chún齿chǐ。纷fēn威wēi蕤ruí以yǐ馺sà遝tà，唯wéi毫háo素sù之zhī所suǒ拟nǐ。文wén徽huī徽huī以yǐ溢yì目mù，音yīn泠líng泠líng而ér盈yíng耳ěr。及jí其qí六liù情qíng底dǐ滞zhì，志zhì往wǎng神shén留。兀wù若ruò枯kū木mù，豁huō若ruò涸hé流。揽lǎn营yíng魂hún以yǐ探tàn赜zé，顿dùn精jīng爽shuǎng于yú自zì求。理lǐ翳yì翳yì而ér愈yù伏fú，思sī乙yǐ乙yǐ其qí若ruò抽chōu。是shì以yǐ或huò竭jié情qíng而ér多duō悔huǐ，或huò率shuài意yì而ér寡guǎ尤yóu。虽suī兹zī物wù之zhī在zài我wǒ，非fēi余yú力lì之zhī所suǒ戮lù。故gù时shí抚fǔ空kōng怀huái而ér自zì惋wǎn，吾wú未wèi识shí夫fū开kāi塞sāi之zhī所suǒ由yóu。

伊yī兹zī文wén之zhī为wéi用yòng，固gù众zhòng理lǐ之zhī所suǒ因yīn。恢huī万wàn里lǐ而ér无wú阂hé，通tōng亿yì载zǎi而ér为wéi津jīn。俯fǔ贻yí则zé于yú来lái叶yè，仰yǎng观guān象xiàng乎hū古gǔ人rén。济jì文wén武wǔ于yú将jiāng坠zhuì，宣xuān风fēng声shēng于yú不bù泯mǐn。涂tú无wú远yuǎn而ér不bù弥mí，理lǐ无wú微wēi而ér弗fú纶lún。配pèi沾zhān润rùn于yú云yún雨yǔ，象xiàng变biàn化huà乎hū鬼guǐ神shén。被bèi金jīn石shí而ér德dé广guǎng，流管guǎn弦xián而ér日rì新xīn。