难经 · 论脉 · 十三难

曰yuē：经jīng言yán见jiàn其qí色sè而ér不bù得dé其qí脉mài，反fǎn得dé相xiāng胜shèng之zhī脉mài者zhě即jí死sǐ，得dé相xiāng生shēng之zhī脉mài者zhě，病bìng即jí自zì己jǐ。色sè之zhī与yǔ脉mài当dāng参cān相xiāng应yīng，为wéi之zhī奈nài何hé？

然rán：五wǔ脏zāng有yǒu五wǔ色sè，皆jiē见jiàn于yú面miàn，亦yì当dāng与yǔ寸cùn口kǒu、尺chǐ内nèi相xiāng应yīng。假jiǎ令líng色sè青qīng，其qí脉mài当dāng弦xián而ér急jí；色sè赤chì，其qí脉mài浮fú大dà而ér散sàn；色sè黄huáng，其qí脉mài中zhōng缓huǎn而ér大dà；色sè白bái，其qí脉mài浮fú涩sè而ér短duǎn；色sè黑hēi，其qí脉mài沉chén濡rú而ér滑huá。此cǐ所suǒ谓wèi五wǔ色sè之zhī与yǔ脉mài，当dāng参cān相xiāng应yīng也yě。脉mài数shù，尺chǐ之zhī皮pí肤fū亦yì数shù；脉mài急jí，尺chǐ之zhī皮pí肤fū亦yì急jí；脉mài缓huǎn，尺chǐ之zhī皮pí肤fū亦yì缓huǎn；脉mài涩sè，尺chǐ之zhī皮pí肤fū亦yì涩sè；脉mài滑huá，尺chǐ之zhī皮pí肤fū亦yì滑huá。五wǔ脏zāng各gè有yǒu声shēng、色sè、臭chòu、味wèi，当dāng与yǔ寸cùn口kǒu、尺chǐ内nèi相xiāng应yīng，其qí不bù应yīng者zhě病bìng也yě。假jiǎ令líng色sè青qīng，其qí脉mài浮fú涩sè而ér短duǎn，若ruò大dà而ér缓huǎn为wéi相xiāng胜shèng；浮fú大dà而ér散sàn，若ruò小xiǎo而ér滑huá为wéi相xiāng生shēng也yě。经jīng言yán知zhī一yī为wéi下xià工gōng，知zhī二èr为wéi中zhōng工gōng，知zhī三sān为wéi上shàng工gōng。上shàng工gōng者zhě十shí全quán九，中zhōng工gōng者zhě十shí全quán七qī，下xià工gōng者zhě十shí全quán六liù。此cǐ之zhī谓wèi也yě。