传习录 · 卷中 · 答欧阳崇一 · 一

崇chóng一yī来lái书shū云yún：“师shī云yún：‘德dé性xìng之zhī良liáng知zhī，非fēi由yóu于yú闻wén见jiàn，若ruò曰yuē多duō闻wén择zé其qí善shàn者zhě而ér从cóng之zhī，多duō见jiàn而ér识shí之zhī，则zé是shì专zhuān求之zhī见jiàn闻wén之zhī末mò，而ér已yǐ落là在zài第dì二èr义yì。’窃qiè意yì良liáng知zhī虽suī不bù由yóu见jiàn闻wén而ér有yǒu，然rán学xué者zhě之zhī知zhī，未wèi尝cháng不bù由yóu见jiàn闻wén而ér发fā。滞zhì于yú见jiàn闻wén固gù非fēi，而ér见jiàn闻wén亦yì良liáng知zhī之zhī用yòng也yě。今jīn曰yuē‘落là在zài第dì二èr义yì’，恐kǒng为wéi专zhuān以yǐ见jiàn闻wén为wéi学xué者zhě而ér言yán，若ruò致zhì其qí良liáng知zhī而ér求之zhī见jiàn闻wén，似sì亦yì知zhī行háng合hé一yī之zhī功gōng矣yǐ。如rú何hé？”

良liáng知zhī不bù由yóu见jiàn闻wén而ér有yǒu，而ér见jiàn闻wén莫mò非fēi良liáng知zhī之zhī用yòng，故gù良liáng知zhī不bù滞zhì于yú见jiàn闻wén，而ér亦yì不bù离lí于yú见jiàn闻wén。孔kǒng子zǐ云yún：“吾wú有yǒu知zhī乎hū哉zāi？无wú知zhī也yě。”良liáng知zhī之zhī外wài，别bié无wú知zhī矣yǐ。故gù“致zhì良liáng知zhī”是shì学xué问wèn大dà头tóu脑nǎo，是shì圣shèng人rén教jiào人rén第dì一yī义yì。今jīn云yún专zhuān求之zhī见jiàn闻wén之zhī末mò，则zé是shì失shī却què头tóu脑nǎo，而ér已yǐ落là在zài第dì二èr义yì矣yǐ。近jìn时shí同tóng志zhì中zhōng，盖gài已yǐ莫mò不bù知zhī有yǒu“致zhì良liáng知zhī”之zhī说shuō，然rán其qí功gōng夫fū尚shàng多duō鹘gǔ突tū者zhě，正zhèng是shì欠qiàn此cǐ一yī问wèn。大dà抵dǐ学xué问wèn功gōng夫fū只zhī要yào主zhǔ意yì头tóu脑nǎo是shì当dāng。若ruò主zhǔ意yì头tóu脑nǎo专zhuān以yǐ“致zhì良liáng知zhī”为wéi事shì，则zé凡fán多duō闻wén多duō见jiàn，莫mò非fēi“致zhì良liáng知zhī”之zhī功gōng。盖gài日rì用yòng之zhī间jiān，见jiàn闻wén酬chóu酢zuò，虽suī千qiān头tóu万wàn绪xù，莫mò非fēi良liáng知zhī之zhī发fā用yòng流行háng。除chú却què见jiàn闻wén酬chóu酢zuò，亦yì无wú良liáng知zhī可kě致zhì矣yǐ，故gù只zhī是shì一yī事shì。若ruò日rì致zhì其qí良liáng知zhī而ér求之zhī见jiàn闻wén，则zé语yǔ意yì之zhī间jiān未wèi免miǎn为wéi二èr。此cǐ与yǔ专zhuān求之zhī见jiàn闻wén之zhī末mò者zhě虽suī稍shāo不bù同tóng，其qí为wéi未wèi得dé精jīng一yī之zhī旨zhǐ，则zé一yī而ér已yǐ。 “多duō闻wén，择zé其qí善shàn者zhě而ér从cóng之zhī，多duō见jiàn而ér识shí之zhī。”既jì云yún“择zé”，又yòu云yún“识shí”，其qí良liáng知zhī亦yì未wèi尝cháng不bù行háng于yú其qí间jiān，但dàn其qí用yòng意yì乃nǎi专zhuān在zài多duō闻wén多duō见jiàn上shàng去qù择zé、识shí，则zé已yǐ失shī却què头tóu脑nǎo矣yǐ。崇chóng一yī于yú此cǐ等děng语yǔ见jiàn得dé当dāng已yǐ分fēn晓xiǎo，今jīn日rì之zhī问wèn，正zhèng为wéi发fā明míng此cǐ学xué，于yú同tóng志zhì中zhōng极jí有yǒu益yì，但dàn语yǔ意yì未wèi莹yíng，则zé毫háo厘lí千qiān里lǐ，亦yì不bù容róng不bù精jīng察chá之zhī也yě。